Zekâta Tabi Mallar ve Zekâtın Hesaplanması

• Nakit para, bankadaki birikim, döviz, altın ve gümüş birlikte değerlendirilir.
• Toplamı nisaba ulaşırsa ve üzerinden bir yıl geçerse, kırkta biri (%2,5) zekât olarak verilir.

  Zekât = Toplam Birikim ÷ 40
       veya
  Zekât = Toplam Birikim × 0,025

📌 Farklı türdeki birikimler (euro, dolar, altın) aynı para birimine çevrilip toplanır.

📌 Hisse senedi, yatırım fonu gibi kâr amaçlı yatırımlar da ticaret malı gibi değerlendirilir ve güncel değerleri üzerinden zekâtı verilir.

Ticaret malı, satıp kâr etmek niyetiyle alınan maldır.

Nasıl Hesaplanır?

Yıl dolduğunda dükkândaki malların o günkü satış değeri belirlenir, eldeki parayla ve alacaklarla toplanır, borçlar düşülür ve %2,5 zekât verilir.

📌 Ticaret malının zekâtı mal olarak da para olarak da verilebilir.

Hayvanların zekâta tabi olması için:

• Yılın yarısından fazlasında merada otlayarak beslenmeleri (sâime),
• Süt, döl ve yavru için beslenmeleri gerekir.

📌 Ahırda yemle beslenen veya iş için (çift sürmek, yük taşımak) kullanılan hayvanlar bu zekâta tabi değildir. Ticaret için alınan hayvanlar ise ticaret malı olarak %2,5 üzerinden hesaplanır.

Koyun ve Keçi

Sığır (İnek, Manda)

📌 Develerin zekâtı da ayrıntılı bir tabloya göre verilir (nisabı 5 devedir). Bu konuda ilmihal kitaplarına başvurulabilir.

Öşür, "onda bir" demektir. Topraktan elde edilen ürünlerin zekâtıdır.

"Ey iman edenler! Kazandıklarınızın ve sizin için yerden çıkardığımız ürünlerin iyilerinden Allah yolunda harcayın..."
— Bakara Sûresi, 2/267

┌──────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                         ÖŞÜR ORANLARI                             │
├──────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│                                                                  │
│   🌧️ Yağmurla, nehirle, kendiliğinden sulanan                   │
│      (masrafsız) toprak  →  ONDA BİR (1/10, %10)                 │
│                                                                  │
│   🚿 Emekle, masrafla (motor, su parası, kova ile)               │
│      sulanan toprak      →  YİRMİDE BİR (1/20, %5)               │
│                                                                  │
├──────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│                                                                  │
│   ⏰ Yıl şartı YOKTUR → Ürün hasat edilince verilir.            │
│      Yılda iki kez ürün alınırsa, her hasatta verilir.           │
│                                                                  │
│   📏 Nisap: Ebû Hanîfe'ye göre az veya çok her üründen verilir. │
│      İmam Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed'e göre ise 5 vesk           │
│      (yaklaşık 650 kg) ve üzeri üründen verilir.                 │
│                                                                  │
└──────────────────────────────────────────────────────────────────┘

📌 Öşür, masraflar düşülmeden ürünün tamamı üzerinden hesaplanır.

⛏️ Madenler ve Defineler

Topraktan çıkan madenler (altın, gümüş, demir vb.) ve bulunan defineler için beşte bir (1/5, %20) verilir. Buna humus denir.

┌──────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                                                                  │
│  ADIM 1 → Zekât tarihini belirle                                 │
│           (Malın nisaba ulaştığı günden 1 kamerî yıl sonra)      │
│                                                                  │
│  ADIM 2 → Zekâta tabi tüm varlıkları topla                       │
│           Nakit + Banka + Döviz + Altın/Gümüş                    │
│           + Ticaret malları + Tahsil edilebilir alacaklar        │
│           + Hisse senetleri / yatırımlar                          │
│                                                                  │
│  ADIM 3 → Borçları çıkar                                         │
│                                                                  │
│  ADIM 4 → Kalan miktar NİSABA ulaşıyor mu?                       │
│           ❌ Hayır → Zekât yok                                    │
│           ✅ Evet  → Adım 5'e geç                                │
│                                                                  │
│  ADIM 5 → Kalan miktarı 40'a böl (veya %2,5 ile çarp)            │
│                                                                  │
│  ADIM 6 → Zekâtı niyet ederek hak sahiplerine ver                │
│                                                                  │
└──────────────────────────────────────────────────────────────────┘

📊 Örnek Hesap: Yusuf Bey'in Zekâtı

⚠️ Altın fiyatı örnek olarak 1 gram = 100 € kabul edilmiştir. Nisap = 80,18 × 100 = 8.018 €

  22.000 € > 8.018 € (nisap)  ✅  Zekât gerekir.

  Zekât = 22.000 € ÷ 40 = 550 €

📌 Yusuf Bey'in oturduğu ev, kullandığı araba ve dükkânın rafları hesaba katılmaz.

Zekât hesabını bilen bir genç:

• Ailesine yardım eder: Ailesinin zekât hesabını birlikte yapar, bir tablo hazırlar.
• Hesabı dikkatli yapar: "Aşağı yukarı" değil, hak sahiplerinin hakkını eksiksiz vermek için titizlikle hesaplar.
• Toprağın ve hayvanın da hakkı olduğunu bilir: Bahçesinden aldığı ürünün bir kısmını komşularıyla paylaşır.
• Kazancının helal olmasına özen gösterir: Zekât verilen malın helal kazançtan olması gerektiğini bilir.

Etkinlik 1: Eşleştirme

Etkinlik 2: Boşluk Doldurma

1. Para ve altının zekât oranı ______ dır, yani yüzde ______.
2. Toprak ürünlerinin zekâtına ______ denir.
3. Öşürde ______ şartı yoktur; ürün hasat edilince verilir.
4. Koyunun zekât nisabı ______ baştır.
5. Ticaret mallarının zekâtı, yıl dolduğundaki ______ değeri üzerinden hesaplanır.

Etkinlik 3: Zekât Hesabı Yap

Zeynep Hanım'ın zekât yılı doldu. (Örnek fiyat: 1 gram altın = 100 €, nisap = 8.018 €)

• Bankada: 6.000 €
• Yatırım altını: 40 gram
• Evdeki nakit: 500 €
• Kredi kartı borcu: 1.500 €
• Oturduğu ev ve arabası var

a) Zekâta tabi toplam varlığı ne kadar?
b) Borç düştükten sonra kalan ne kadar?
c) Zekât vermesi gerekiyor mu? Gerekiyorsa ne kadar?

Etkinlik 4: Doğru-Yanlış

✅ Cevap Anahtarı

Eşleştirme:

1. → b (1/40)
2. → a (1/10)
3. → d (1/20)
4. → c (1/5)
5. → b (1/40)

Boşluk Doldurma:

1. 1/40 (kırkta bir) / 2,5
2. öşür
3. yıl
4. 40
5. satış (piyasa)

Zekât Hesabı: a) 6.000 + (40 × 100 = 4.000) + 500 = 10.500 € (Ev ve araba hesaba katılmaz.)
b) 10.500 − 1.500 = 9.000 €
c) 9.000 € > 8.018 € → Evet. Zekât = 9.000 ÷ 40 = 225 €

Doğru-Yanlış:

1. Y (Yılın çoğunda merada otlayan hayvanlar zekâta tabidir.)
2. D
3. Y (Tahsil edildiğinde hesaba katılır.)
4. D
5. Y (Öşür, masraflar düşülmeden ürünün tamamından verilir.)