Hz. Yusuf — Kuyudan Saraya

Kardeşler, babalarının Yusuf'u daha çok sevdiğini düşünüyorlardı. Kıskançlık öyle bir noktaya geldi ki bir plan yaptılar: "Yusuf'u bir yere atın ki babanızın yüzü sadece size dönsün."

Babalarını ikna ettiler: "Onu bizimle gönder, oynasın, eğlensin." Hz. Yakup tereddüt etti — "kurt yer diye korkuyorum" dedi. Ama sonunda gönderdi.

Yusuf'u bir kuyunun dibine attılar. Rivayete göre on yedi yaşındaydı. Kuyunun dibinde, karanlıkta, yapayalnız. Allah, o anda Yusuf'a vahyetti: "Sen, bir gün onlara bu yaptıklarını haber vereceksin — onlar farkında bile olmayacaklar."

Bu vahiy, kuyunun dibindeki genç için bir umut ışığıydı. Allah onu orada bile yalnız bırakmadı.

Kardeşler eve döndüler, Yusuf'un gömleğini sahte bir kanla boyayıp babalarına getirdiler. Hz. Yakup gömleğe baktı: kan var ama yırtık yok. Kurt bir çocuğu parçalar da gömleğe dokunmaz mı? Ama yutkundu ve o meşhur sözünü söyledi: "Hayır, nefisleriniz sizi aldatmış. Bana düşen güzel bir sabırdır."

Bir kervan, kuyudan su çekerken Yusuf'u buldu. "Müjde! Bir oğlan!" dediler. Onu alıp Mısır'da köle olarak sattılar — yirmi ile yirmi iki dirhem gibi düşük bir fiyata. Bu kadar ucuza satıldı, çünkü bir an önce elden çıkarmak istiyorlardı.

Onu satın alan, Mısır'ın Azîzi (Maliye Veziri) Kutfir'di. Karısına dedi: "Ona iyi bak, belki bize faydası olur, belki de onu evlat ediniriz." Allah, Yusuf'u böylece Mısır'a yerleştirdi ve ona "olayların yorumunu" — rüya tabiri ilmini — öğretti.

Yusuf büyüdü. Kur'ân der ki: "Olgunluk çağına erişince ona hüküm ve ilim verdik." Ve Yusuf olağanüstü güzeldi. Peygamberimiz, Mîrac gecesinde üçüncü kat gökte karşılaştığında şöyle dedi: "Ona güzelliğin yarısı verilmişti."

İşte bu güzellik, büyük bir imtihanı da beraberinde getirdi. Azîz'in karısı Züleyha (Kur'ân'da isim verilmez, "Azîz'in karısı" denir), Yusuf'a âşık oldu. Bir gün kapıları kilitleyip "Haydi gel!" dedi.

Yusuf'un cevabı, iffet tarihinin en güçlü anlarından biridir: "Allah'a sığınırım! O (kocan) benim efendimdir, bana güzel davrandı. Zalimler asla kurtuluşa eremez."

Züleyha peşinden koştu, gömleğini arkadan yırttı. Tam o anda kapıda Azîz belirdi. Züleyha suçu Yusuf'a attı. Ama gömleğin arkadan yırtılmış olması, kaçanın Yusuf olduğunu — yani suçsuz olduğunu — kanıtladı.

Olay bununla bitmedi. Züleyha'nın Yusuf'a olan tutkusu şehirde dedikodu konusu oldu. Kadınlar aralarında konuşuyorlardı: "Azîz'in karısı kölesine tutulmuş!" Züleyha onları susturmak için bir ziyafet verdi. Her birinin eline bıçak ve bir meyve verdi. Sonra Yusuf'u salona çağırdı.

Yusuf içeri girdiğinde kadınlar öyle büyülendiler ki ellerini kestiler — meyveler yerine. "Hâşâ! Bu bir insan değil, bu ancak bir melektir!" dediler.

Züleyha zaferle döndü: "İşte hakkında beni kınadığınız kişi bu! Evet, ben onun nefsinden murad almak istedim, o ise iffetini korudu." Ve tehdit etti: "Eğer emrimi yerine getirmezse zindana atılacak!"

Yusuf, zindan ile günah arasında kaldığında Allah'a yalvardı: "Rabbim! Zindan, bunların beni davet ettiği şeyden bana daha sevimlidir."

Ve gerçekten zindana atıldı.

Yusuf, zindanda yıllarca kaldı. Ama zindanı bir tebliğ mekanına çevirdi. İki zindan arkadaşı rüya gördü: biri şarap sıkıyordu, diğeri başında ekmek taşıyıp kuşlar yediriyordu.

Yusuf, rüyalarını tabir etmeden önce onlara tevhidi anlattı: "Ey zindan arkadaşlarım! Darmadağınık tanrılar mı hayırlıdır, yoksa her şeye galip tek Allah mı?"

Sonra tabiri verdi: Biri efendisine şarap içirecek (kurtulacak), diğeri asılacak. Kurtulacak olana dedi: "Beni efendinin yanında an!" Ama adam, dışarı çıkınca Yusuf'u unuttu. Yusuf, yıllarca daha zindanda kaldı.

Bir gün Mısır Kralı bir rüya gördü: yedi zayıf inek yedi semiz ineği yiyor, yedi yeşil başak ve yedi kuru başak. Hiçbir kâhin tabir edemedi.

O zaman eski zindan arkadaşı Yusuf'u hatırladı. Zindana koştu. Yusuf tabir etti: "Yedi yıl bereketli hasat olacak. Ardından yedi yıl şiddetli kuraklık gelecek. Onun için bolluk yıllarında biriktirin."

Kral onu çağırdı. Ama Yusuf hemen çıkmadı — önce iftiradan aklanmasını istedi. Züleyha ve diğer kadınlar sorgulandı. Züleyha nihayet itiraf etti: "Şimdi hak ortaya çıktı. Ben onun nefsinden murad almak istedim. O, doğru söyleyenlerdendir."

Yusuf aklandıktan sonra Kral ile görüştü. Kral onu öyle beğendi ki müsteşarı yaptı: "Sen bugünden itibaren katımızda güvenilir bir mevki sahibisin!" Yusuf kendisi talep etti: "Beni memleketin hazineleri üzerine tayin et. Çünkü ben onları korumayı ve yönetmeyi bilirim."

Kuyuya atılan çocuk, artık Mısır'ın Maliye Veziriydi.

Kıtlık yılları geldiğinde, Ken'an ilinden Yusuf'un kardeşleri de zahire almaya Mısır'a geldiler. Yusuf onları tanıdı — ama onlar onu tanımadı. Yıllar geçmiş, o çocuk artık Mısır'ın en güçlü adamlarından biriydi.

Yusuf onlara zahire verdi ama küçük kardeşi Bünyamin'i de getirmelerini istedi. Sermayelerini de gizlice yüklerine koydu ki geri dönsünler.

İkinci gelişlerinde Bünyamin'i de getirdiler. Yusuf kardeşini yanına aldı ve fısıldadı: "Ben senin kardeşinim. Onların geçmişte bize yaptıklarına üzülme." Sonra bir plan kurdu: su kabını Bünyamin'in yüküne koydurdu. Hırsızlık çığlığı koptu. Kendi hukuk sistemlerine göre Bünyamin alıkonuldu.

Kardeşler perişan olarak babalarına döndüler. Hz. Yakup'un gözleri ağlamaktan beyazlaşmıştı. Ama dedi: "Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin. Kâfirlerden başkası Allah'ın rahmetinden ümidini kesmez."

Kardeşler üçüncü kez Mısır'a geldiğinde, darlık içindeydiler. Yusuf'a yalvardılar: "Ey Azîz! Bize de ailelerimize de darlık bastı."

O anda Yusuf dayanamadı: "Siz cahil kimseler iken Yusuf'a ve kardeşine neler yaptığınızı biliyor musunuz?"

Kardeşleri dondu kaldılar: "Aaa! Sen gerçekten… Yusuf musun?!"

"Ben Yusuf'um, bu da kardeşim. Allah bize lütfetti. Kim Allah'tan korkar ve sabrederse, Allah iyi davrananların mükâfatını zayi etmez."

Kardeşler: "Vallahi Allah seni bizden üstün kılmış. Biz gerçekten suçlu idik."

Ve Yusuf'un cevabı, affın zirvesidir: "Bugün size kınama yok. Allah sizi bağışlasın. O, merhametlilerin en merhametlisidir."

Kıskançlıkla kuyuya atan kardeşlerine intikam değil, af. Kınama bile yok. Bu, peygamber ahlâkıdır.

Yusuf, gömleğini gönderdi: "Bunu babamın yüzüne koyun, gözleri açılır." Hz. Yakup, kafile henüz yoldayken "Yusuf'un kokusunu duyuyorum" dedi — etrafındakiler ona deli dediler. Ama gömlek yüzüne konduğunda gözleri açıldı.

Tüm aile Mısır'a geldi. Yusuf, anne-babasını tahtına oturttu. Hepsi ona secde etti. Yusuf dedi: "Babacığım! İşte bu, o eski rüyamın gerçekleşmesidir. Rabbim onu doğru çıkardı."

On bir yıldız, güneş ve ay — hepsi secde etmişti. Küçükken gördüğü rüya, onlarca yıl sonra, hayal bile edilemeyecek bir yoldan gerçekleşmişti.

Yusuf'un son duası: "Rabbim! Sen bana mülk ve rüyaların yorumunu öğrettin. Ey gökleri ve yeri yaratan! Dünyada da ahirette de benim dostum sensin. Canımı Müslüman olarak al, beni sâlihler arasına kat."

Hz. Yusuf'un kıssası neden "en güzel kıssa"? Çünkü:

• Sabır, sonunda mükâfatını alır. Kuyu, kölelik, iftira, zindan — hepsi birer basamaktı. Allah'ın planı, insan gözüyle bakıldığında felaket gibi görünen şeylerin aslında yükselişin parçaları olduğunu gösterir.

• İffet, her şeyden değerlidir. Yusuf, güç sahibi bir kadının teklifini reddetti — bunun bedelini yıllarca zindanda ödedi. Ama iffetini koruması, onu sonunda zindandan çıkaran şey oldu.

• Af, intikamdan büyüktür. Yusuf, kardeşlerini cezalandırabilecek güçteyken affetti. "Bugün size kınama yok" sözü, Kur'ân'ın en güçlü af cümlelerinden biridir.

• Allah'ın planı, insanın planından üstündür. Kardeşler Yusuf'u yok etmek istedi — Allah onu yükseltti. Züleyha onu zindana attırdı — zindan onu Kral'a ulaştırdı.

1. Yusuf'un hayatındaki her felaket, aslında bir sonraki aşamaya geçiş kapısıydı. Kuyu olmasaydı Mısır olmazdı; zindan olmasaydı Kral'a ulaşamazdı. Hayatımızdaki zorlukları bu gözle değerlendirebilir miyiz?

2. Züleyha'nın teklifini reddederken "Allah'a sığınırım" demesi — bu refleks nasıl kazanılır? Günaha davet edildiğimizde ilk tepkimiz ne oluyor?

3. Yusuf, kardeşlerini affederken sadece "sizi affediyorum" demedi, "bugün size kınama yok" dedi. Af ile kınamama arasındaki fark nedir? Hangisi daha zor?

4. Kıssanın sonunda Yusuf, "Rabbim, canımı Müslüman olarak al" diye dua etti — en güçlü olduğu anda en mütevazı duası. Dünyevî başarı ile manevi tevazu nasıl bir arada bulunabilir?

• Hz. Yusuf'un kıssası, Kur'ân'ın "en güzel kıssa" dediği benzersiz bir hikâyedir.
• Kardeşlerinin kıskançlığıyla kuyuya atıldı, köle olarak satıldı, iftiraya uğradı ve yıllarca zindanda kaldı.
• Her imtihanında Allah'a sığındı: Züleyha'nın teklifine "Allah'a sığınırım" dedi, zindanı tebliğ mekanına çevirdi.
• Kralın rüyasını tabir ederek özgürlüğüne kavuştu ve Mısır'ın Maliye Veziri oldu.
• En büyük gücü elindeyken kardeşlerini affetti: "Bugün size kınama yok."
• Çocukken gördüğü rüya, onlarca yıl sonra, hayal edilemeyecek bir yoldan gerçekleşti.