Benzeri Getirilemeyen Söz: Kur'an'ın Dili ve Meydan Okuması

Kur'an, Peygamberimiz hakkında şöyle der:

"Sen bundan önce ne bir kitap okurdun ne de elinle onu yazardın. Öyle olsaydı, batıla uyanlar şüpheye düşerdi." (Ankebût sûresi, 48)

Peygamberimiz ümmîydi, yani okuma yazma bilmiyordu. Onu çocukluğundan beri tanıyan Mekkeliler bile "O okuyup yazıyordu, Kur'an'ı kitaplardan aldı" diyemedi.

Kur'an, insanlara açıkça meydan okur:

"Kulumuza indirdiğimizden şüphe ediyorsanız, haydi onun benzeri bir sûre getirin. Allah'tan başka yardımcılarınızı da çağırın, eğer doğru söylüyorsanız." (Bakara sûresi, 23)

Kur'an'daki en kısa sûreler sadece üç âyettir. Buna rağmen fizikçisi, edebiyatçısı, dilcisi bir araya gelse bile tek bir sûrenin benzerini getiremedi.

Çelişki yok

İnsan sözünde mutlaka hata, eksik ve çelişki bulunur. Kur'an ise şöyle der:

"Kur'an'ı düşünmüyorlar mı? Eğer Allah'tan başkasından gelseydi, onda birçok çelişki bulurlardı." (Nisâ sûresi, 82)

Peygamberimizin kendi sözlerine hadis denir. Hadislerin anlatım tarzı ile Kur'an'ın anlatım tarzı arasındaki fark kolayca hissedilir.

Kur'an'daki her kelimenin, hatta her harfin yeri, sesi ve diğer âyetlerle bağlantısı öyle ince ayarlanmıştır ki kitap bunu bir kanaviçeye benzetir: İç içe geçmiş renkli ilmekler, her biri ayrı bir anlam taşır. Âlimler sadece "Elhamdülillah" ifadesi için sayfalarca yazı yazmışlardır.

Kur'an indiğinde Araplar arasında şiir zirvedeydi:

Peygamberimiz bu toplumun içinde büyüdüğü hâlde hiç şiirle uğraşmamıştı. Kur'an ise ne şiire ne düzyazıya benziyordu, ama herkesi büyülüyordu.

Müşriklerin ileri gelenleri ne diyeceklerini şaşırdılar: "Şiir desek şiir değil, kâhin sözü desek o da değil. En iyisi 'sihir' diyelim, kulaklarınızı tıkayın!" Ama kendileri bile geceleri birbirinden habersiz gizlice gidip Kur'an'ı dinliyorlardı.

Meşhur şairler Lebîd ve Hansâ, Müslüman olduktan sonra şiiri bıraktılar. Lebîd'den şiir istendiğinde Kur'an'dan bir sûre yazıp gönderiyor ve "Kur'an'ı okuduktan sonra şiir yazmaya utanırım" diyordu.

Kur'an inmeden önce Arapça, daha çok çöl hayatını anlatan bir dildi. Bilim, hukuk, felsefe gibi alanları ifade edecek kelimeleri azdı.

Kur'an'la birlikte bu dil birdenbire öyle zenginleşti ki hukuktan ekonomiye, ilimden ahlâka her konuyu anlatabilir hâle geldi. Kitaba göre dil tarihinde böyle ani bir sıçramanın başka örneği yoktur.

Kitap iki özelliğe daha dikkat çeker:

Herkes için bir payı var: Çoban da profesör de, çocuk da yaşlı da Kur'an'dan kendi seviyesine göre bir şey anlar. Bir hukukçu da bir şair de, bir öğretmen de bir yönetici de ondan kendi alanına ışık bulur.

Hiç eskimez, usandırmaz: Çoğu kitabı bir-iki kez okuyunca sıkılırız. Bir yıl önce çok satan kitaplar bugün unutulur. Kur'an ise namazda her gün okunur, defalarca hatmedilir, ama hiç usandırmaz. Her okuyuşta yeni bir anlam gösterir.