Ana soru: "Geçmişte gerçekte ne olduğunu nasıl bilebiliriz?"

Tarih ilk bakışta kolay görünür ama aslında çok zor bir ilimdir. Geçmiş olaylar laboratuvarda tekrar denenemez, film izler gibi yeniden seyredilemez. Bildiklerimiz belgelerin ve kitapların anlattıklarından ibarettir. İnsanların gerçek niyetleri ise çoğu zaman saklı kalır.

Kaynaklar ne kadar sağlam?

Eldeki belgelerin güvenilirliği, varılan hükmün doğruluğunu belirler. Eski tarih hakkındaki kaynakların çoğu ise sağlam değildir. Tevrat ve İncil'in bugünkü hâline bakın: Meleklerin bile gıpta edeceği temizlikteki peygamberler hakkında onlara hiç yakışmayan şeyler yazılmıştır. Değiştirilmiş de olsa ilâhî kaynaklı kitaplar böyleyse, tamamen insan elinden çıkmış kitaplar ne durumdadır? Eski tarih için, hadis ilmindeki Buhârî ve Müslim gibi sağlam rivayet zincirine dayanan kaynaklar elimizde yoktur.

Öne çıkan değer

Tahkik · Doğru habere değer vermek

Müslüman, duyduğu her habere hemen inanmaz; önce kaynağına bakar. Hadis âlimlerinin rivayet zincirlerini titizlikle incelemesi bu hassasiyetin en güzel örneğidir.

Mini soru

Bir olayı üç farklı kişiden dinlesen, üç farklı anlatım duyar mısın? Neden?

Kelimeler: Vesika = belge · Senet = rivayet zinciri · Muharref = değiştirilmiş

Bölüm 2: En Doğru Haber

Ana soru: "Okuma yazma bilmeyen biri bu bilgileri nereden öğrendi?"

En doğru tarihî bilgi, en doğru insanın verdiği bilgidir. Gelmiş geçmiş bütün insanlar içinde, düşmanlarının bile kabul ettiği en doğru insan Hz. Muhammed'dir (s.a.s.). Öyleyse geçmişe dair en doğru haber de O'nun verdiği haberdir.

"İşte bunlar, sana vahyettiğimiz gayb haberlerindendir. Bundan önce bunları ne sen biliyordun ne de kavmin." — Hûd, 11/49

Öne çıkan değer

Sıdk · Vahye teslimiyet

Peygamberimiz kendinden bir şey katmadı; Allah'ın bildirdiğini olduğu gibi bildirdi. Bu yüzden O'nun haberi, haberlerin en doğrusudur.

Mini soru

Kapalı dört kapıyı ve açık kapıyı kendi cümlelerinle anlat.

Kelimeler: Ümmî = okuma yazma bilmeyen · Gayb = insanın bilgisine kapalı olan · Tashih = düzeltme

Bölüm 3: Kıssa = Düstur

Ana soru: "Asırlar önceki bir kıssa bugün bana ne söyler?"

Peygamber Efendimiz, geçmiş peygamberlerin ve milletlerin başından geçenleri "bir zamanlar olmuş bitmiş" hikâyeler olarak anlatmadı. Hz. Âdem'de görülen insan fıtratı kıyamete kadar değişmeyeceği için, bu kıssaları her çağda yeniden yaşanacak düsturlar ve ibret sahneleri olarak sundu. Üstelik bu anlatım eşsiz bir anlam zenginliği ve edebî güzellik taşıyordu.

Öne çıkan değer

İbret · Kur'ân'la yaşamak

Kur'ân'daki kıssaları okurken "Bu bana ne söylüyor?" diye sormak, onları yaşayan bir rehber hâline getirir.

Mini soru

Hz. Musa ile Firavun kıssasından bugüne uyan bir düstur çıkar.

Kelimeler: Kıssa = ibret verici hikâye · Düstur = kural, ilke

Bölüm 4: Doğrulanan Haberler

Ana soru: "Kur'ân'ın haber verdiği kavimler gerçekten yaşadı mı?"

Peygamber Efendimiz'in geçmiş milletlere dair verdiği haberlerin hiçbiri, on dört asırdır yapılan araştırmalar ve kazılarla yalanlanamamış; tersine her geçen gün yeni buluşlarla doğrulanmıştır.

Öne çıkan değer

Tevazu · Hakkı kabul

Bilgi, kibirle birleşince insanı hakikatten uzaklaştırabilir. Müslüman, hakkı nerede görürse kabul eder.

Bugün bize ne söylüyor?

Kendisinden asırlar öncesini asırlar sonrasına tam bir doğrulukla aktaran bu ümmî Zât'ın önünde, insan "Sen Allah'ın Resûlüsün" diye eğilmekten kendini alamaz.

Mini soru

O tarihçiler hakikati neden kabul etmedi?

Kelimeler: Âd, Semûd, İrem = Kur'ân'da adı geçen eski kavimler

Özet

Ezber yolu — ZOR → DOĞRU → DERS → DOĞRULANDI

1. Durak 1 · Tarih — GEÇMİŞİ BİLMEK ZOR → Tekrar izlenemez, kaynaklar sağlam değil.
2. Durak 2 · En doğru haber — EN DOĞRU İNSANDAN → Dört kapı kapalı, açık kapı vahiy.
3. Durak 3 · Kıssa — HİKÂYE DEĞİL, DÜSTUR → Fıtrat değişmez; dünün kıssası bugünün dersi.
4. Durak 4 · Doğrulama — ÂD, SEMÛD, İREM → Haber yalanlanmadı, doğrulandı.
5. Dördü birlikte — ENNEKE RESÛLULLAH → Bu bilgi ancak vahiyle gelir.

Test

Tarihi doğru bilmeyi zorlaştıran sebeplerden biri hangisidir?

• a) Tarihte çok az olay yaşanmış olması
• b) Tarihçilerin hiç kitap yazmaması
• c) Geçmiş olayların tekrar edilip izlenememesi ✓

Açıklama: Bildiklerimiz belgelere ve anlatanlara dayanır.

Geçmişe dair en doğru haber kimden gelir?

• a) En doğru insandan, yani Peygamber Efendimiz'den ✓
• b) En çok kitap okuyandan
• c) En yaşlı insandan

Açıklama: Düşmanlarının bile kabul ettiği en doğru insan O'dur.

Peygamberimiz'in geçmişe dair bilgisinin kaynağı nedir?

• a) Okuduğu tarih kitapları
• b) Vahiy ✓
• c) Arkeolojik kazılar

Açıklama: Dört kapı kapalıydı; açık kalan tek kapı vahiydi.

Kıssalar neden "düstur" olarak anlatılmıştır?

• a) Çocukları eğlendirmek için
• b) Tarih sınavına hazırlamak için
• c) İnsan fıtratı değişmediği için her çağa ders verdikleri için ✓

Açıklama: Dünün kıssası bugünün dersidir.

Âd, Semûd ve İrem örneği neyi gösterir?

• a) Bu kavimlerin hâlâ yaşadığını
• b) "Böyle kavimler yoktu" diyenlerin yanıldığını ve Kur'ân'ın haberinin doğrulandığını ✓
• c) Batlamyus'un bir peygamber olduğunu

Açıklama: Peygamberimiz'in geçmişe dair haberleri yalanlanamadı.

Soru: Okuma yazma bilmeyen Peygamberimiz'in geçmiş milletleri doğru anlatması neden O'nun peygamberliğine delildir? Kapalı kapılar benzetmesini kullanarak açıkla.

Çıkış Bileti

1. Tarihi bilmeyi zorlaştıran iki sebep. ___
2. Kapalı kapılardan ikisi ve açık kapı. ___
3. Bir kıssadan çıkardığın düstur. ___